Nieistniejąca rzeźba Jerzego Nowakowskiego

 

Źródło: prywatne archiwum Jerzego Nowakowskiego

Hutnik w metaloplastyce

 

Gazeta "Walczymy o stal" organ samorządu robotniczego huty im. M. Nowotki w Ostrowcu,
22 września 1973 r.

Rzeźba na ulicy

Publikujemy zdjęcia z 1973 roku ukazujące transport formy przestrzenej popularnie zwanej "hutnikiem" ulicami Ostrowca i jej montaż na rondzie. Zdjęcia przekazał nam Jerzy Nowakowski, autor rzeźby, obecnie profesora ASP w Krakowie. Hutnik powstał w Starym Zakładzie w ramach pleneru rzeźbiarskiego studentów krakowskiej uczelni. Pierwotnie - co widać na zdjęciach - dysk, na którym umieszczony jest profil hutnika, miał kolor srebrny. W latach 90. ktoś zdecydował, by dysk pomalować na pomarańczowo i "hutnik" uzyskał kolory ostrowieckiej huty. Autor rzeźby dowiedział się o tym dopiero w zeszłym roku, gdy się z nim po raz pierwszy skontakowaliśmy. Nowe kolory mu się spodobały i je zaakceptował. Podobno, że pierwotnie chciał, by dysk był koloru różowego ale w tamtym czasie innego koloru poza srebrnym nie dało się dostać. 

Emotikon smile

Hutnik rzucił cień

W okresie świątecznym na rondzie Republiki Ostrowieckiej zainstalowana była konstrukcja świetlna, w związku z czym wyłączono reflektor oświetlajacy rzeźbę Nowakowskiego. Po usunięciu konstrukcji reflektora nie włączono. Po naszej interwencji hutnik znów rzucił cień na budynek THM-u.

Podziękowania dla prezydenta miasta Jarosława Górczyńskiego i dyrektora ZUM-u Zbigniewa Wesołowskiego.

Fot. Paweł Litwin, sierpień 2015

"Znów będzie symbolem"

"Fakty Ostrowieckie" 27 kwietnia 2015 r.

Hutnik odnowiony

Odnowiona rzeźba Jerzego Nowakowskiego, rondo Republiki Ostrowieckiej, maj 2015 r. fot. Wojtek Mazan

(Już nie) rdzewiejący profil hutnika

fot. Wojtek Mazan

Stoi na rondzie Republiki Ostrowieckiej od 42 lat, ale pewnie niewielu mieszkańców wie, że to rzeźba. Na trzech wysokich, czarnych słupach znajduje się pomarańczowy krążek ustawiony pionowo. Z jednej strony krążka umieszczone są dwa profile ludzkie, z drugiej stylizowane dłonie lub skrzydła ptasie. Rzeźbę wykonał w 1973 roku Jerzy Nowakowski, wówczas asystent, dziś profesor Wydziału Rzeźby ASP w Krakowie.

Rzeźba ta, jedna z niewielu w Ostrowcu zachowanych do dziś rzeźb w metalu, wykonana została podczas pierwszego pleneru rzeźbiarskiego, jaki odbył się w Ostrowcu. Wcześniej co prawda powstawały pojedyncze realizacje, ale dopiero w 1973 roku zorganizowano plener z prawdziwym rozmachem, w którym wzięło udział kilkunastu studentów z krakowskiej uczelni. Działali oni w dwóch grupach. Pierwsza grupa pod opieką Józefa Potępy, realizowała rzeźby w kamieniu. Pracownię mieli zorganizowaną obok muzeum w Częstocicach. Druga grupa realizowała rzeźby w metalu w hucie. Tą grupą opiekował się Jerzy Nowakowski.

Dzięki kontaktowi z profesorem mogłem dowiedzieć się nie tylko tego, jak zorganizowany był cały plener, ale również że sam Nowakowski był autorem dwóch prac. Pierwsza z kamienia, dziś nieistniejąca, znajdowała się parku, druga z metalu stoi do dziś na rondzie.

Rzeźbę tą można uznać za symbol hutniczego miasta z wielu powodów. Większy stylizowany profil umieszczony na krążku przedstawia hutnika, którego rozpoznajemy po charakterystycznym kapeluszu z przymocowanym do jego ronda szkłem ochronnym. Wokół profili postaci widzimy wygięte pasy blachy, które mogą kojarzyć się z dymem, w tamtych czasach uznawanym bardziej za oznakę postępu niż jak dziś - zanieczyszczenie środowiska. Z drugiej strony krążka znajdują się elementy wycięte z blachy kojarzące się z fruwającymi ptakami lub z wyciągniętymi w różnych kierunkach dłońmi. Skojarzenia nasuwają się same: entuzjazm, energia... Należy pamiętać, że początek lat 70. ubiegłego wieku, to moment gdy rozpoczyna się budowa Nowego Zakładu, a populacja Ostrowca w ciągu dziesięciolecia podwoiła się.

W maju 2015 roku w odpowiedzi na naszą akcję "Tyle sztuki w mieście" Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego Jarosław Górczyński zlecił Zakładowi Usług Miejskich rzeźbę odnowić i oświetlić.